Italia ka investuar “n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb konsiderueshme” n\u00eb Kosov\u00eb, edhe nga pik\u00ebpamja financiare, prandaj do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb zhvillimin dhe integrimin evropian t\u00eb Vendit nga i cili pret nj\u00eb angazhim “konstruktiv” mbi reformat dhe dialogun me Serbin\u00eb. K\u00ebshtu ka deklaruar Ambasadori italian n\u00eb Kosov\u00eb, Antonello De Riu, n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr \u201cAgenzia Nova\u201d. De Riu – i cili \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb Kosov\u00eb si Ambasador n\u00eb fund t\u00eb shtatorit 2021, pasi kishte qen\u00eb atje si diplomat p\u00ebr disa misione nga fundi i viteve \u201890 dhe fillimi i viteve 2000 – gjeti nj\u00eb p\u00ebrparim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm nga pik\u00ebpamja socio-ekonomike, i b\u00ebr\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb kohore nga Vendi i ri ballkanik, duke shpresuar n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb vizitave jasht\u00eb Vendit nga ministrat kosovar\u00eb edhe me q\u00ebllim t\u00eb ofrimit t\u00eb nj\u00eb “imazhi t\u00eb ndrysh\u00ebm” t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb krahasim me at\u00eb q\u00eb lidhet me t\u00eb kaluar\u00ebn konfliktuale. Kosova duket se ia ka dal\u00eb t\u00eb menaxhoj\u00eb p\u00ebrhapjen e pandemis\u00eb Covid-19 m\u00eb mir\u00eb se vendet e tjera t\u00eb rajonit, edhe pse duhet t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb insistoj\u00eb n\u00eb vaksinimin duke par\u00eb se deri m\u00eb 4 dhjetor, 42.7 p\u00ebr qind e qytetar\u00ebve jan\u00eb vaksinuar me doz\u00ebn e dyt\u00eb. Pandemia pati ndikim edhe n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet tregtare dypal\u00ebshe mes Italis\u00eb dhe Kosov\u00ebs, t\u00eb cilat, sipas Ambasadorit, \u201cn\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi mbeten pozitive\u201d. \u201cSipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb p\u00ebrkohshme t\u00eb Instat-it \u2013 theksoi De Riu -, n\u00eb gjasht\u00ebmujorin e par\u00eb t\u00eb vitit 2021, shk\u00ebmbimi tregtar mes Italis\u00eb dhe Kosov\u00ebs ishte i prej 100 milion\u00eb euro, nj\u00eb rritje prej 106 p\u00ebr qind krahasuar me gjysm\u00ebn e par\u00eb t\u00eb vitit 2020. N\u00eb vitin 2020 tregtia dypal\u00ebshe arriti n\u00eb 133 milion\u00eb. euro, me nj\u00eb r\u00ebnie prej 9.9 p\u00ebr qind krahasuar me vitin 2019, r\u00ebnie kjo kryesisht si pasoj\u00eb e efekteve t\u00eb mbylljes s\u00eb par\u00eb n\u00eb t\u00eb dy vendet dhe n\u00eb Evrop\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Sigurisht, sektori ekonomik \u00ebsht\u00eb ai ku bashk\u00ebpunimi yn\u00eb sh\u00ebnon perspektivat m\u00eb interesante t\u00eb rritjes. Dhe nuk e kam fjal\u00ebn vet\u00ebm p\u00ebr rritjen e eksporteve dhe importeve t\u00eb mallrave, por edhe p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb investitor\u00ebt italian\u00eb t\u00eb fokusohen n\u00eb tregun kosovar, i cili paraqet marr\u00ebdh\u00ebnie reciproke interesante me ekonomin\u00eb ton\u00eb: e kam fjal\u00ebn p\u00ebr taksimin e favorsh\u00ebm, koston relativisht t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb pun\u00ebs. n\u00eb prani t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb rinj dhe t\u00eb kualifikuar\u201d.<\/p>\n
\u201cSfidat jan\u00eb t\u00eb shumta dhe k\u00ebrkuese\u201d, vazhdoi ambasadori, duke iu p\u00ebrgjigjur pyetjes p\u00ebr reformat q\u00eb i nevojiten Kosov\u00ebs p\u00ebr p\u00ebrparimin n\u00eb integrimet evropiane. \u201cNuk b\u00ebhet fjal\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrshtatjen e institucioneve t\u00eb saj dhe kornizave komb\u00ebtare ligjore me standardet evropiane \u2013 shpjegoi ai \u2013 por p\u00ebr shkrirjen dhe asimilimin s\u00eb bashku t\u00eb vlerave dhe parimeve q\u00eb jan\u00eb themeli i Bashkimit Evropian. M\u00eb pas, reformat duhet t\u00eb shoq\u00ebrohen me veprim efikas n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr krimit t\u00eb organizuar dhe korrupsionit, tema t\u00eb cilave \u2013 duhet njohur \u2013 qeveria e udh\u00ebhequr nga kryeministri Albin Kurti u ka dh\u00ebn\u00eb prioritet absolut. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zgjedhje dyt\u00ebsore, n\u00eb nj\u00eb rajon ku krimi dhe korrupsioni jan\u00eb plag\u00eb t\u00eb v\u00ebrteta, t\u00eb cilat kan\u00eb kosto shum\u00eb t\u00eb larta sociale dhe shkaktojn\u00eb mosbesimi t\u00eb qytetar\u00ebve ndaj institucioneve, duke larguar n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb kompanit\u00eb dhe investitor\u00ebt privat\u00eb. \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se \u00ebsht\u00eb edhe tema tjet\u00ebr e madhe, ajo e dialogut me Beogradin, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn duhen p\u00ebrpjekje t\u00eb dometh\u00ebn\u00eb se nga t\u00eb dyja pal\u00ebt\u201d, tha Ambasadori De Riu, duke folur p\u00ebr nevoj\u00ebn e nj\u00eb qasjeje \u201ckonstruktive\u201d dhe \u201ckreative\u201d, q\u00eb p\u00ebr Prishtin\u00eb nuk do t\u00eb thot\u00eb heqje dor\u00eb nga \u201ce drejta e patjet\u00ebrsueshme e sovranitetit\u201d, por demonstrim i vullnetit p\u00ebr nj\u00eb angazhim konkret p\u00ebr zgjidhjen e situat\u00ebs. Duke iu p\u00ebrgjigjur pyetjes p\u00ebr reform\u00ebn n\u00eb drejt\u00ebsi n\u00eb Kosov\u00eb, Ambasadori theksoi se \u201cn\u00eb raportin e fundit t\u00eb Komisionit evropian, t\u00eb publikuar n\u00eb tetor, v\u00ebrehet nj\u00ebfar\u00eb progresi, por edhe rruga e gjat\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb. Si n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb tjera – tha ai -, pandemia i ka ngadal\u00ebsuar proceset dhe n\u00eb synimet e qeveris\u00eb s\u00eb re kosovare ka projekte, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb i ashtuquajturi vetting-u i gjyqtar\u00ebve dhe prokuror\u00ebve, p\u00ebr t\u00eb cilat duhet t\u00eb thellohet reflektim. P\u00ebrvoja n\u00eb Itali, si\u00e7 ndodh n\u00eb Shqip\u00ebri, sigurisht q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrdoret mir\u00eb dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim po b\u00ebjm\u00eb disa programe t\u00eb asistenc\u00ebs me Guardia di Finanza. P\u00ebr reform\u00ebn m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb kosovare, gur\u00ebt e themelit mbeten standardet evropiane dhe inputet e Komisionit t\u00eb Venecias\u201d.<\/p>\n
Ambasadori italian n\u00eb Prishtin\u00eb, n\u00eb intervist\u00ebn p\u00ebr \u201cAgenzia Nova\u201d, m\u00eb pas ka shpresuar n\u00eb progres drejt liberalizimit efektiv t\u00eb vizave p\u00ebr qytetar\u00ebt kosovar\u00eb n\u00eb BE. \u201cKjo ka qen\u00eb d\u00ebshira jon\u00eb prej koh\u00ebsh. Dhe \u00ebsht\u00eb edhe ajo i Komisionit Evropian, q\u00eb n\u00eb raportin e tetorit konfirmoi vler\u00ebsimin e tij t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm, duke k\u00ebrkuar q\u00eb K\u00ebshilli t\u00eb rifilloj\u00eb diskutimin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. Shiko, liberalizimi i vizave p\u00ebr vendet e Ballkanit, i nisur n\u00eb vitin 2008, ishte nj\u00eb nga investimet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme strategjike q\u00eb Bashkimi Evropian ka b\u00ebr\u00eb n\u00eb rajon gjat\u00eb 20 viteve t\u00eb fundit. U ka mund\u00ebsuar shoq\u00ebrive civile dhe kompanive t\u00eb rajonit t\u00eb nd\u00ebrveprojn\u00eb lirsh\u00ebm me ato evropiane dhe t\u00eb shpalosin t\u00eb gjith\u00eb potencialin e tyre t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm. \u00cbsht\u00eb urimi i Italis\u00eb q\u00eb tani mund ta p\u00ebrfundojm\u00eb at\u00eb investim strategjik duke njohur t\u00eb nj\u00ebjtin liberalizim edhe p\u00ebr qytetar\u00ebt kosovar\u00eb\u201d. Duke komentuar nism\u00ebn “Ballkani i hapur”, q\u00eb synon t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb l\u00ebvizjes s\u00eb lir\u00eb n\u00eb rajon, por p\u00ebr momentin e kufizuar n\u00eb Serbi, Shqip\u00ebri dhe Maqedonin\u00eb e Veriut, De Riu theksoi se zgjedhja p\u00ebr t’u bashkuar me t\u00eb \u00ebsht\u00eb “nj\u00eb vendim sovran i autoriteteve kosovare. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi – sakt\u00ebsoi ai – ne e shikojm\u00eb pozitivisht \u00e7do nism\u00eb q\u00eb favorizon integrimin rajonal; e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb mos p\u00ebrjashtoj\u00eb ask\u00ebnd dhe t\u00eb mos p\u00ebrb\u00ebj\u00eb alternativ\u00eb ndaj mekanizmave t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb bashk\u00ebpunimit rajonal q\u00eb prekin t\u00eb nj\u00ebjtat tema\u201d.<\/p>\n
Ambasadori m\u00eb pas iu p\u00ebrgjigj disa pyetjeve p\u00ebr rolin nd\u00ebrmjet\u00ebsues t\u00eb Bashkimit Evropian n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, edhe lidhur me pes\u00eb vendeve an\u00ebtare \u2013 Spanj\u00ebs, Greqis\u00eb, Qipros, Sllovakis\u00eb dhe Rumanis\u00eb \u2013 t\u00eb cilat nuk e njohin pavar\u00ebsin\u00eb e Prishtin\u00ebs. \u201cNuk ka q\u00ebndrim unanim, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, por sigurisht q\u00eb ka nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb nj\u00eb shumice shum\u00eb t\u00eb madhe: Kosova njihet nga 22 nga 27 shtete t\u00eb BE-s\u00eb dhe nd\u00ebrmjet\u00ebsimi q\u00eb po b\u00ebn Brukseli, p\u00ebrmes P\u00ebrfaq\u00ebsuesit Special Miroslav Lajcak, g\u00ebzon mb\u00ebshtetjen e t\u00eb gjitha shteteve an\u00ebtare, pa p\u00ebrjashtim\u201d, tha De Riu, sipas t\u00eb cilit \u201c\u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore q\u00eb kjo rrug\u00eb e pajtimit t\u00eb shikohet me largpam\u00ebsi dhe me frym\u00eb t\u00eb hapur. Dialogu i leht\u00ebsuar nga Bashkimi Evropian me Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb – tha Ambasadori – \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi me r\u00ebnd\u00ebsi historike, t\u00eb cil\u00ebn t\u00eb dyja pal\u00ebt tani duhet ta pranojn\u00eb seriozisht, duke u angazhuar n\u00eb mir\u00ebbesim n\u00eb proces dhe me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje finale q\u00eb k\u00ebnaq dy Vendet dhe qytetar\u00ebt e tyre. N\u00eb ve\u00e7anti, t\u00eb dyja pal\u00ebt duhet t\u00eb shmangin retorik\u00ebn, para dhe pas takimeve, q\u00eb mbyll hap\u00ebsir\u00ebn p\u00ebr negociata dhe kufizon potencialin p\u00ebr ndryshime.<\/p>\n
Po ashtu, sipas Ambasadorit italian n\u00eb Prishtin\u00eb, “kriza e targave” s\u00eb fundmi ka treguar se “sa i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb roli i BE-s\u00eb dhe sa i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb koordinimi me partner\u00ebt kryesor\u00eb duke p\u00ebrfshir\u00eb Italin\u00eb dhe organizatat e tjera nd\u00ebrkomb\u00ebtare q\u00eb veprojn\u00eb k\u00ebtu, si NATO me misionin e KFOR-it. Sa i p\u00ebrket situat\u00ebs s\u00eb siguris\u00eb n\u00eb kufirin nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, normalisht i referohemi nj\u00eb konteksti t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm, por ende t\u00eb brisht\u00eb, ku tensionet e vogla mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb leht\u00ebsisht n\u00eb aksidente. Gjithashtu n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb imagjinohet nj\u00eb stabilizim pa nj\u00eb marr\u00ebveshje gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse mes Prishtin\u00ebs dhe Beogradit dhe normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb tyre\u201d. Tetorin e kaluar, Italia hoqi dor\u00eb nga komanda e misionit t\u00eb KFOR-it, q\u00eb iu besua p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb Hungaris\u00eb, pas disa vitesh. \u201cV\u00ebmendja italiane p\u00ebr Kosov\u00ebn dhe rajonin mbetet e pandryshuar: d\u00ebshmi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb fakti se kontingjenti yn\u00eb n\u00eb KFOR nuk ka p\u00ebsuar asnj\u00eb ndryshim pas kalimit t\u00eb komand\u00ebs\u201d, siguroi Ambasadori, duke theksuar se \u201cgjat\u00eb k\u00ebtij viti t\u00eb drejtimit nga hungarez\u00ebt, vendi yn\u00eb mban pozit\u00ebn e zv. Komandanti nga gjeneral brigade Luca Piperni dhe nga vjeshta e ardhshme do ta ket\u00eb prap\u00eb komand\u00ebn. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kontribut strategjik p\u00ebr Italin\u00eb, q\u00eb edhe fal\u00eb pun\u00ebs s\u00eb grave dhe burrave me uniform\u00eb, g\u00ebzon vler\u00ebsim t\u00eb madh nga t\u00eb gjith\u00eb bashk\u00ebbiseduesit institucional\u00eb dhe nga popullata vendase\u201d, p\u00ebrfundoi De Riu.<\/p>\n